5 lời nhắn gửi đến du khách Trước khi đến Bạch mã, bạn nên đặt trước các dịch vụ và đem theo áo ấm và giày đế thâp; Xe máy hoặc ô tô trên 16 chổ ngồi không được phép lên đỉnh Bạch Mã; Không nên mong đợi ở Bạch Mã có những khách sạn sang trọng, sàn nhảy, quán karaoke hay những món ăn, quà lưu niệm có nguồn gốc từ động vật rừng; Bạn có thể bị phạt tiền nếu xả rác, nhổ cây, bẻ cành hay vi phạm các quy định cấm khác khi ở Bạch Mã; Chúng tôi rất biết ơn nếu bạn lưu ý các biển chỉ dẫn, nội quy tham quan và giúp chúng tôi thực hiện những điều đó (07.02.2021) *** 

Vườn quốc gia Bạch Mã ba mươi năm hình thành và phát triển

     Ngày 15/7/1991, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Thủ tướng Chính phủ) ban hành Quyết định số 214/CT phê duyệt Luận chứng Kinh tế Kỹ thuật Vườn quốc gia Bạch Mã (Thừa Thiên Huế) trực thuộc Bộ lâm nghiệp, với tổng diện tích là 22.031 ha. Trong quá trình xây dựng và phát triển, cán bộ công chức của Vườn luôn khắc phục khó khăn hoàn thành tốt nhiệm vụ quản lý bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học đã được Đảng và Nhà nước giao. Tuy nhiên, do quy mô nhỏ về diện tích và công tác bảo tồn là không có ranh giới nên sự chia cắt về mặt hành chính đã ảnh hưởng đến công tác bảo vệ sinh cảnh sống của các loài thú lớn như Voi, Hổ, Mang lớn, Mang Trường Sơn, Sao La,… Vì vậy, được sự đồng ý của hai tỉnh Thừa Thiên Huế và Quảng Nam, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 01/QĐ -TTg ngày 02/01/2008 về việc điều chỉnh mở rộng Vườn Quốc gia Bạch Mã lên diện tích 37.487ha. Hiện nay, sau khi điều chỉnh mở rộng Vườn nằm trên địa bàn hành chính của hai tỉnh Thừa Thiên Huế và Quảng Nam .

     Chức năng nhiệm vụ của Vườn quốc gia Bạch Mã là bảo tồn và phục hồi tài nguyên thiên nhiên, phát triển và bảo vệ các hệ sinh thái tự nhiên của Vườn quốc gia, nghiên cứu khoa học kết hợp với mở rộng các hoạt động dịch vụ khoa học, học tập, tham quan du lịch.

Các tổ công đoàn cơ sở tổ chức kỷ niệm 30 năm ngày thành lập Vườn

       Trong suốt 30 năm qua, Vườn đã làm tốt công tác quản lý, bảo vệ rừng và bảo tồn tài nguyên đa dạng sinh học. Vườn đã kiên trì thực hiện phương châm “Bảo vệ rừng tận gốc” và liên tục tổ chức truy quét các đối tượng phá rừng trái phép trên địa bàn Vườn quản lý. Lực lượng Kiểm lâm Vườn đã tổ chức hơn 29.000 lượt tuần tra kiểm soát thường xuyên, 4.800 đợt tuần tra kiểm soát tại rừng, bình quân mỗi đợt 4 - 5 ngày và hơn 240 đợt truy quét liên ngành có sự phối hợp với lực lượng công an, bộ đội và Kiểm lâm sở tại. Các khu vực trước đây được xem như điểm nóng, trọng điểm thường xuyên bị lâm tặc tấn công, tàn phá như Truồi, Bạch Mã, Đầm Hương (Phú Lộc), Hương Phú, Hương Lộc (Nam Đông), Sông Kôn (Đông Giang) đến nay tình hình đã được ngăn chặn và chấm dứt hẳn. Công tác chống săn bắt, bẫy động vật hoang dã đã được triển khai một cách quyết liệt, liên tục và có hiệu quả. Vườn thường xuyên tổ chức các hoạt động tuyên truyền bảo vệ động vật hoang dã đến người dân, nhờ đó đã vận động và xây dựng được mạng lưới quần chúng tham gia báo tin cho lực lượng Kiểm lâm Vườn để triệt phá, tháo dỡ hàng vạn loại bẫy lớn nhỏ của các phường hội săn bắt động vật rừng trái phép.

Thường xuyên tổ chức tuần tra kiểm soát tại rừng

      Công tác nghiên cứu khoa học có ý nghĩa quan trọng, góp phần cho sự nghiệp bảo tồn, qua nghiên cứu sẽ xác định chính xác được các mục tiêu bảo tồn và định hướng phát triển Vườn. Lực lượng cán bộ khoa học Vườn không ngừng lớn mạnh, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, góp phần vào việc hoàn thành tốt mục tiêu, nhiệm vụ chung của đơn vị. Ba mươi năm qua Vườn đã thực hiện thành công nhiều đề tài cấp Bộ và cơ sở. Bên cạnh đó, Vườn đã chủ động phối hợp với các đơn vị nghiên cứu trong, ngoài nước và tìm kiếm sự hỗ trợ kinh phí để thực hiện nhiều đề tài nghiên cứu trong lĩnh vực bảo tồn. Với phương châm kết hợp nghiên cứu và đào tạo, Vườn là hiện trường nghiên cứu của nhiều nhà khoa học, nghiên cứu sinh, thực tập sinh, sinh viên trong, ngoài nước. Đã có nhiều tiến sĩ, thạc sĩ và kỹ sư bảo vệ thành công các luận án, đề án tốt nghiệp trong và ngoài nước từ hiện trường nghiên cứu của Vườn. Nhiều ấn phẩm nghiên cứu khoa học quan trọng đã được xuất bản như: Tuyển tập 50 công trình nghiên cứu khoa học được công bố trên các tạp chí trong và ngoài nước (2011); Đa dạng sinh học cây thuốc vùng núi Bạch Mã (2001,2006);  Kiểm kê danh lục động thực vật Vườn quốc gia Bạch Mã (2011); Thực vật Vườn quốc gia Bạch Mã (2016),…

Đặt bẫy ảnh giám sát các loài động vật hoang dã

     Trung tâm cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật của Vườn đi vào hoạt động vào đầu năm 2017. Trong thời gian qua Trung tâm đã tiến hành cứu hộ, chăm sóc và tái thả được 198 cá thể của các loài: Rùa núi viền, Rùa sa nhân, Rùa hộp trán vàng miền trung, Rùa đầu to, Mèo rừng, Rồng đất, Khỉ mặt đỏ, Khỉ đuôi lợn, Khỉ đuôi dài, Kỳ đà vân, Voọc chà vá chân nâu, Lợn rừng, Tê tê Java, Culi nhỏ, Sơn dương, Chim Hồng hoàng,… Các cá thể được cứu hộ, chăm sóc, tái thả thuộc các trường hợp: người dân tự nguyện bàn giao; phối hợp tái thả với các đơn vị Hạt Kiểm lâm địa bàn, Vườn quốc gia, khu bảo tồn khác;…

Tái thả động vật về với môi trường tự nhiên

     Hoạt động giáo dục môi trường, nâng cao nhận thức về bảo tồn, đa dạng sinh học và bảo vệ rừng luôn được Vườn quan tâm, chú trọng và triển khai thực hiện. Vườn đã tổ chức nhiều hoạt động đa dạng như tuyên truyền, nâng cao nhận thức, hoạt động văn nghệ, vẽ tranh, thi tìm hiểu về VQG Bạch Mã tại một số trường học trên địa bàn hai huyện Phú Lộc và Nam Đông với hàng ngàn lượt các em học sinh tham gia, thu hút sự quan tâm và ủng hộ của các bậc phụ huynh. Cùng với việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho học sinh trong các trường học, Vườn đặc biệt chú trọng truyên truyền, nâng cao nhận thức về bảo vệ rừng cho đông đảo nhân dân ở vùng đệm thông qua việc tổ chức các đợt giao lưu văn nghệ, thể dục, thể thao với các xã, cơ quan, đoàn thể tại 02 huyện Nam Đông, Phú Lộc. Ngoài ra, hàng năm Vườn đã xây dựng khoảng 40 bản tin để đăng tải trên website của Vườn, Tổng cục Lâm nghiệp và báo đài địa phương kịp thời giới thiệu những hoạt động bảo vệ rừng, bảo tồn, những tấm gương của lực lượng kiểm lâm trong thực hiện nhiệm vụ.

Diễu hành tuyên truyền bảo vệ rừng

     Song song với chương trình giáo dục nâng cao nhận thức về bảo tồn, Vườn Quốc gia Bạch Mã luôn chú trọng đến hoạt động phát triển du lịch sinh thái. Với phương châm “Bảo tồn gắn với Phát triển bền vững”, trong những năm qua Vườn đã kết hợp với các đơn vị trên địa bàn tổ chức thành công nhiều chương trình ấn tượng như: Ấn tượng Bạch Mã; Huyền thoại Hoa Đỗ Quyên; Non thiêng vẫy gọi, Bạch Mã điểm đến thân thiện với môi trường,… đã thu hút hàng nghìn du khách tham gia. Tuy nhiên, hoạt động du lịch sinh thái tại VQG Bạch Mã vẫn tiếp tục khó khăn như ảnh hưởng nặng nề của dịch bệnh COVID-19, hạ tầng du lịch như nhà nghỉ, khách sạn, tuyến đường khám phá thiên nhiên xuống cấp; dịch vụ nghèo nàn, thiếu chuyên nghiệp, dẫn đến lượng khách đến tham quan VQG còn rất khiêm tốn, chưa xứng đáng với tiềm năng, lợi thế mang lại.

Du khách tham quan VQG Bạch Mã

     Bên cạnh các hoạt động giáo dục môi trường, phát triển du lịch sinh thái, Vườn Quốc Gia Bạch Mã còn rất chú trọng đến công tác phát triển sinh kế cho cộng đồng địa phương vùng đệm. Thông qua sự hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế như SNV, UNDP, WWF, DED,  GIZ , JICA, ADB, WB, Tropenbos, Năng lượng Đức … Vườn Quốc Gia Bạch Mã đã thực hiện thành công rất nhiều dự án nhỏ để cải thiện sinh kế cho người dân, một số mô hình như trồng tre lấy măng, nuôi dê, nuôi lợn nái, nuôi cá nước ngọt, biogas sử dụng khí sinh học, hệ thống nước tự chảy…đã  được người dân ưa thích và đem lại hiệu quả kinh tế. Mặc dù các chương trình, mô hình đã thành công, đem lại thu nhập nhất định cho các hộ gia đình, nhưng do quy mô đầu tư của các dự án còn nhỏ, số lượng hộ tham gia còn hạn chế nên chưa giải quyết được vấn đề sinh kế cho toàn bộ người dân ở vùng đệm để góp phần bảo tồn nguyện vẹn tài nguyên đa dạng cho Vườn Quốc Gia Bạch Mã.

Các mô hình chăn nuôi phát triển sinh kế cho người dân

     Ba mươi năm hình thành và phát triển, mặc dù đã có những khó khăn nhất định, trong đó có những nguyên nhân khách quan đồng thời cũng có những nguyên nhân chủ quan, nhưng  toàn thể cán bộ viên chức của Vườn đã chung sức đồng lòng, vượt qua những khó khăn thực hiện hoàn thành xuất sắc các chỉ tiêu, nhiệm vụ đã đề ra, đưa vườn Bạch Mã ngày càng phát triển, xứng tầm với các Vườn khác trong khu vực.

                                                                       Minh Tâm - Kiều Ninh